“Tussen de prikkel en de reactie ligt een ruimte. In die ruimte ligt onze vrijheid.” Deze wijsheid van Viktor Frankl is de heilige graal voor effectieve communicatie.
Want hoe vaak reageer je in een gesprek vanuit een automatische reflex, om pas achteraf te denken: “Had ik dat maar anders aangepakt?”
Een voorbeeld:
Een communicatiemodel zoals de 4 G’s is dan een ontzettend fijn anker van 4 stappen. Het geeft je houvast en structuur, zeker als je een lastige boodschap wilt overbrengen. Het is een krachtige vorm van feedforward omdat je hiermee de focus verlegt van het verleden naar de toekomst:
- Gebeurtenis: Wat is de feitelijke observatie?
- Gevoel: Wat deed dit met jou?
- Gevolg: Wat is het effect op de situatie of het team?
- Gewenst gedrag: Hoe gaan we het de volgende keer aanpakken?
Waarom zo’n model soms niet werkt.
Ondanks deze mooie structuur, merken we vaak dat een gesprek toch stroef loopt. Dat komt omdat je nooit alleen je woorden meeneemt, maar ook je onbewuste reactiepatronen.Zeker als een gesprek een gevoeligheid in je raakt, wordt het lastig om nog écht te luisteren of effectief te reageren. Je schiet in een reflex.
Misschien leerde je vroeger dat harmonie het allerbelangrijkste was. In een lastig gesprek zul je dan onbewust gaan pleasen: je zwakt je kritiek af of kiest je woorden zó voorzichtig dat de boodschap verloren gaat.
Aan de andere kant kun je ook een sterke behoefte aan controle hebben ontwikkeld. In een gesprek uit zich dat vaak in het overnemen van het woord of de ander weinig ruimte laten. Beide stijlen zijn logisch; ze zijn ontstaan om je te helpen functioneren of om je te beschermen. Maar op de automatische piloot kunnen ze je nu als professional en als leider in de weg zitten.
De kloof tussen de techniek en het gevoel
Je kunt de 4 G’s keurig uitspreken, maar als je diep vanbinnen eigenlijk kookt van verontwaardiging, voelt de ander dat direct. Je woorden zeggen “ik wil verbinden”, maar je blik of toon zegt “ik heb gelijk”. Juist die onbewuste reflexen bepalen of een gesprek slaagt of escaleert.
Kiezen voor wat goed is voor jou
Echt effectief communiceren vraagt dus nog wat meer dan een checklist. Het vraagt dat je weet wat jouw automatische reacties zijn en wat jij nodig hebt om die voor te zijn. Pas als je begrijpt wat er in die ‘ruimte’ bij jou van binnen gebeurt, kun je bewust kiezen voor een reactie die niet alleen effectief is voor het resultaat, maar die ook goed voelt voor jou.
Een praktisch inzicht voor je volgende gesprek:
De volgende keer dat je merkt dat een gesprek stroef loopt, probeer dan eens niet nóg harder je best te doen met de techniek, maar stel jezelf deze vraag:
“Vanuit welke automatische reflex communiceer ik nu?”
Is het de stem in mij die vindt dat alles perfect moet gaan?
Is het de neiging om de harmonie te bewaken ten koste van de waarheid?
Of is het de drang om de regie strak in handen te houden?
Zodra je dit bij jezelf herkent, ontstaat er een pauze. Je ‘bent’ niet meer je reflex, maar je neemt hem waar. Vanuit die rust kun je de 4 G’s veel krachtiger en oprechter inzetten.
TECHNIEK + ZELFKENNIS = ECHTE INVLOED
Een goed gesprek vraagt dus om méér dan een checklist. Gespreksvaardigheden zijn onmisbaar, maar ze krijgen pas diepgang als je ze combineert met zelfkennis. Want wie zichzelf kent, kan bewust kiezen hoe hij of zij communiceert. Dan hoef je niet automatisch te reageren vanuit je oude patronen. Dan kun je invloed nemen op een manier die bij je past én past bij de situatie.
Stephen Covey zei het al: “Eerst begrijpen, dan begrepen worden.” Dat begint niet alleen met luisteren naar de ander, maar ook met luisteren naar jezelf.
Eerst het fundament, dan de tools. Dit is precies waarom ik in mijn programma ‘Leiderschap van binnenuit’ niet begin met het aanleren van trucjes. We starten bij de basis: jouw zelfinzicht.
Tip: Reflecteer de komende weken eens op gesprekken waarbij je weerstand voelt, wat is dan je eerste reflex? Wat zou er gebeuren als je op zo’n moment één of twee keer diep ademhaalt voordat je antwoordt? Zou dat de uitkomst van het gesprek veranderen?
#communicatie #leiderschap #zelfinzicht #vrouwelijkleiderschap
Geef een reactie